SPK Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Derecelendirmesi
JCR EURASIA RATING
SPK KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE UYUM DERECELENDİRMESİ


1- KURUMSAL YÖNETİM
Genel olarak tüm kurumların, özelde de şirketlerin, amaçlarını en az maliyetle ve en kısa sürede gerçekleştirmeleri için "İyi Yönetilmeleri" gerekmektedir. Bir başka ifade ile İyi Yönetim, amaçları etkili ve verimli bir şekilde gerçekleştirme sürecidir. Bu kavram, kuşaklar boyu karlı bir şekilde yaşamak isteyen şirketler için çok daha önemlidir. Özellikle büyük ölçekli şirketlerin sürdürülebilir bir karlılıkla uzun süre yaşamaları için, bilinçli olarak iyi yönetsel uygulamaları hayata geçirmeleri gerekmektedir.

Kurumsal Yönetim ile aslında iyi yönetsel uygulamalar anlatılmak istenmektedir. Genel bir tanım vermek gerekirse Kurumsal Yönetim, "sürdürülebilir bir karlılık seviyesi ile uzun süre hayatta kalmak için, şirket, pay sahipleri, yöneticiler ve menfaat sahipleri arasındaki çıkar çatışmalarını uzlaşı ile çözecek yönetsel uygulamalar bütünüdür." Tanımda da görüleceği gibi üç unsur öne çıkmaktadır.

  • . Pay Sahipleri
  • . Yöneticiler
  • . Menfaat Sahipleri

Pay Sahipleri, şirketin hisse senetlerini elinde tutan gerçek ve tüzel kişilerdir.

Yöneticiler, pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyelerini ve üst seviye yöneticileri kapsamaktadır.

Menfaat Sahipleri, şirketin çalışanlarından, müşterilerinden, hammadde sağlayıcılarından, kredi verenlerinden, kamu otoritelerinden ve genel olarak toplumdan oluşmaktadır.

Nihai amaç olan sürdürülebilir bir karlılık ile kuşaklar boyu yaşamak için, çıkar çatışmalarının uzlaşı ile giderilmesi veya en aza indirilmesi temel sorun olarak öne çıkmaktadır. Bu sorunun çözülmesi için de şirketin yapısına uygun bir takım iyi uygulamaların hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu uygulamalara örnek olarak; risk yönetim sistemi, iç kontrol sistemi, bağımsız dış denetim, görev ve sorumlulukların tanımlanması, menfaat sahiplerinin haklarının tanımlanması ve güvence altına alınması gösterilebilir.

  • . Şirket içi yazılı düzenlemelerin yapılması
  • . Bu düzenlemelerin gerektirdiği sistemlerin kurulması
  • . Kurulan bu sistemlerin işletilmesi

Şirket içi yazılı düzenlemeler ve oluşturulan sistemler elbette çok önemlidir. Ancak uygulamalardan gerçek bir faydanın sağlanması, kurulan sistemlerin etkili bir şekilde işletilmesine bağlıdır.

2- TÜRKİYE'DE KURUMSAL YÖNETİM DERECELENDİRMESİ
JCR Eurasia Rating'in (JCR-ER) küresel boyutta yürüttüğü Kurumsal Yönetim derecelendirmesi faaliyetlerini uluslararası kuralların genel kapsayıcılığı altında ülkeler arasındaki yerel düzenlemelerin ve yerel kültürel farklılıkların gösterebileceği değişkenlikleri de dikkate alan esnek bir metodolojiyle yürütmektedir. Bu kapsamda JCR Eurasia Rating açısından, Türkiye'deki kurumsal yönetim derecelendirilmesi, bir şirketin SPK Kurumsal Yönetim İlkelerine ne ölçüde uyum sağladığını ortaya koyan bir derecelendirme faaliyetidir.

Türkiye'de uygulanan derecelendirme sürecinde şirketlerin, yönetim kurulu, üst yönetimi, yönetim ve menfaat sahipleri arasındaki ilişkileri, şeffaflığı ve kurumsal yönetimle ilgili diğer yönetsel faaliyetler incelenir ve metodolojiye uygun olarak derecelendirilir. Süreç sonunda belirlenen not şirketin SPK ilkelerine ne ölçüde uyduğunu gösteren bir semboldür. Ayrıca verilen notun gerekçelerinin yer aldığı derecelendirme raporu da notla birlikte kamuoyuna açıklanır.

SPK Kurumsal Yönetişim İlkelerine Uyum Derecelendirilmesinin analitik çerçevesi ve alt detayları aşağıda ayrıntılı olarak yer almaktadır.

2005 yılında yayımlanan SPK İlkeleri, özellikle halka açık şirketler dikkate alınarak hazırlanmış ve tavsiye niteliğinde bir kılavuzdur. Dört ana bölümden ve bu bölümlerin altında ye alan 26 alt bölüm den oluşmaktadır. Ana bölümler aşağıdaki gibidir.

  • . Pay sahipleri
  • . Kamuyu aydınlatma ve Şeffaflık
  • . Menfaat Sahipleri
  • . Yönetim Kurulu ve Yöneticiler

İncelemelerin dayanak noktaları Doğruluk (Fairness), Şeffaflık (Transparency), Hesap Verebilirlik (Accountability) ve sorumluluk (Responsibility) ilkeleri öne çıkartılarak yürütülür.